Het renovatiepaspoort komt eraan: wat betekent dit voor de renovatie markt?

De verduurzaming van bestaande utiliteitsgebouwen krijgt de komende jaren steeds meer vorm. Niet alleen door nieuwe installaties, strengere energie-eisen en de overstap naar duurzame energie, maar ook door meer aandacht voor de manier waarop gebouwen stap voor stap worden gerenoveerd. Een van de nieuwe instrumenten die daarbij wordt geïntroduceerd is het renovatiepaspoort.

Vanaf september 2026 wordt het mogelijk om voor gebouwen een renovatiepaspoort op te stellen. Het idee daarachter is logisch: niet iedere eigenaar kan of wil een compleet gebouw in één keer verduurzamen. Met een renovatiepaspoort ontstaat daarom een routekaart waarin inzichtelijk wordt welke maatregelen op welk moment verstandig zijn om een gebouw uiteindelijk richting een emissievrije toekomst te brengen.

Vanuit mijn werk in de arbeidsbemiddeling binnen de installatietechniek vind ik vooral interessant wat dit betekent voor de technische professionals die aan deze gebouwen werken. Want als we gebouwen niet meer project voor project bekijken, maar steeds verder vooruit gaan kijken, verandert ook de rol van engineers, projectleiders en technisch specialisten.

Waarom wordt het renovatiepaspoort geïntroduceerd?

Het renovatiepaspoort komt voort uit de Europese EPBD IV, de herziene richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen. Europa wil dat de gebouwde omgeving richting 2050 uiteindelijk emissievrij wordt. Nederland moet deze Europese afspraken vertalen naar nationale wet- en regelgeving.

Voor bestaande utiliteitsgebouwen is dat een enorme opgave. Nederland beschikt over miljoenen vierkante meters aan kantoren, ziekenhuizen, scholen, overheidsgebouwen, bedrijfspanden en andere utiliteitsgebouwen die soms tientallen jaren oud zijn. De technische installaties in deze gebouwen zijn vaak gedurende de levensduur meerdere keren aangepast, uitgebreid of vervangen.

Een complete renovatie in één keer is lang niet altijd realistisch. Een klimaatinstallatie kan bijvoorbeeld nog tien jaar meegaan, terwijl een regelinstallatie nu al aan vervanging toe is. Tegelijkertijd kan er over een aantal jaar een warmtepomp worden geplaatst of ontstaat behoefte aan batterijopslag, laadinfra of een uitgebreider energiemanagementsysteem.

Het risico bestaat dat iedere investering afzonderlijk wordt bekeken. Een keuze die vandaag logisch lijkt, kan daardoor een volgende verduurzamingsstap juist moeilijker of duurder maken. Het renovatiepaspoort moet helpen om daar meer structuur in aan te brengen.

Van losse renovaties naar een langetermijnplan

Het uitgangspunt van het renovatiepaspoort is dat een gebouweigenaar inzicht krijgt in een logische volgorde van renovatiestappen. Daarbij wordt gekeken naar de huidige energieprestatie van het gebouw en naar mogelijke maatregelen om die prestatie verder te verbeteren.

Dat past binnen een veel bredere verandering in de utiliteit. We gaan steeds minder naar afzonderlijke installaties kijken en steeds meer naar het gebouw als één technisch en energetisch systeem.

Bij een grote renovatie gaat het daardoor niet alleen om de vraag welke ketel, luchtbehandelingskast of verdeler vervangen moet worden. Er moet bijvoorbeeld ook worden gekeken naar toekomstige elektrificatie, beschikbare netcapaciteit, energieopslag, gebouwbeheersystemen, meet- en regeltechniek en de manier waarop verschillende installaties met elkaar samenwerken.

Juist bij grote en complexe utiliteitsgebouwen kunnen beslissingen die vandaag worden genomen jarenlang invloed hebben op wat later technisch mogelijk is.

Wat betekent dit voor mensen in de renovatietechniek?

Daar zit voor mij een van de interessantste ontwikkelingen.

Vanuit mijn dagelijkse gesprekken met opdrachtgevers en technische professionals zie ik dat de rol van mensen binnen renovatieprojecten al aan het veranderen is. Een goede engineer of projectleider wordt steeds minder alleen gevraagd om een technisch vraagstuk op te lossen. Van ervaren professionals wordt ook verwacht dat zij begrijpen waarom een bepaalde oplossing verstandig is en wat die keuze betekent voor de toekomst van een gebouw.

Neem een projectleider werktuigbouwkunde die verantwoordelijk is voor de renovatie van een groot kantoorgebouw. Zijn verantwoordelijkheid stopt niet meer bij het vervangen van de klimaatinstallatie binnen planning en budget. Hij moet steeds vaker kunnen meedenken over de vraag of de gekozen installatie past bij toekomstige verduurzaming, hoe deze samenwerkt met andere gebouwinstallaties en welke consequenties een keuze heeft voor energiegebruik en beheer.

Dat vraagt om een andere manier van kijken naar techniek.

De technisch specialist wordt steeds meer adviseur

Technische kennis blijft vanzelfsprekend de basis. Maar juist bij renovatieprojecten wordt het vermogen om verder te kijken dan de huidige opdracht steeds waardevoller.

Een ervaren technisch professional kent het bestaande gebouw, ziet waar installaties tegen hun grenzen aanlopen en begrijpt welke oplossingen in de praktijk wel en niet werken. Die kennis is enorm waardevol wanneer een opdrachtgever moet bepalen welke investeringen nu verstandig zijn en welke maatregelen beter onderdeel kunnen worden van een volgende renovatiefase.

Daarmee ontstaat een steeds meer adviserende rol. Niet iedere engineer hoeft ineens consultant te worden, maar ik verwacht wel dat functies als Projectleider, Lead Engineer, Ontwerpleider, Technisch Manager en Specialist Meet- & Regeltechniek steeds vaker een combinatie worden van technische expertise en adviesvaardigheden.

Je moet een oplossing niet alleen kunnen ontwerpen, maar ook kunnen uitleggen waarom die oplossing past bij de langetermijnstrategie van een gebouw.

Het renovatiepaspoort maakt ervaring waardevoller

Voor de arbeidsmarkt vind ik dat misschien wel het interessantste gevolg.

In arbeidsbemiddeling kijken we traditioneel veel naar harde technische criteria: welke projecten heeft iemand gedaan, welke installaties kent iemand, hoeveel jaar ervaring heeft iemand en met welke software kan iemand werken?

Die technische bagage blijft belangrijk, maar bij renovatieprojecten zie ik steeds vaker dat praktijkervaring en overzicht minstens zo zwaar wegen. Iemand die tien of vijftien jaar verschillende utiliteitsgebouwen heeft gerenoveerd, heeft vaak meegemaakt welke keuzes later goed uitpakken en waar in de praktijk problemen ontstaan.

Met instrumenten zoals het renovatiepaspoort wordt precies dat vermogen om vooruit te kijken belangrijker.

Voor werkgevers betekent dit dat het interessant kan zijn om bij het samenstellen van projectteams niet alleen te kijken naar de capaciteit die vandaag nodig is, maar ook naar de kennis die nodig is om een opdrachtgever gedurende meerdere renovatiefasen goed te adviseren.

Renovatie wordt een steeds belangrijker specialisme

Een groot deel van de utiliteitsgebouwen die we in 2050 gebruiken, staat er vandaag al. De verduurzaming van de gebouwde omgeving zal daarom voor een belangrijk deel plaatsvinden in bestaande gebouwen. Dat maakt renovatietechniek een steeds interessanter specialisme.

Bij VitalSelect werken meerdere technische professionals dagelijks aan renovaties binnen de grote utiliteit. Wat ik daar interessant aan vind, is dat hun toegevoegde waarde steeds vaker verder gaat dan het realiseren van het project waarvoor ze oorspronkelijk zijn aangetrokken.

Ze kennen het gebouw, spreken met gebruikers en opdrachtgevers, zien technische beperkingen en weten vanuit eerdere projecten welke oplossingen in de praktijk werken. Daarmee worden ze steeds vaker een inhoudelijke gesprekspartner voor de opdrachtgever.

Wat betekent dit voor recruitment?

Voor mij betekent deze ontwikkeling ook dat we anders naar technische profielen moeten kijken.

Een goede renovatiespecialist herken je niet alleen aan een lijst met technische competenties. Ik kijk steeds meer naar de vraag of iemand overzicht kan houden, verschillende disciplines begrijpt en zijn technische keuzes kan vertalen naar een opdrachtgever.

Kan iemand uitleggen waarom een bepaalde oplossing toekomstbestendig is? Kan iemand verder kijken dan zijn eigen discipline? Begrijpt iemand wat een technische keuze betekent voor beheer, energiegebruik en een volgende renovatiefase?

Dat zijn eigenschappen die moeilijker op een cv zijn af te lezen, maar binnen grote renovatieprojecten steeds belangrijker worden.

Het renovatiepaspoort is voor mij daarom meer dan alleen een nieuw instrument vanuit de regelgeving. Het past bij een bredere verandering die we al langer zien binnen de installatietechniek: gebouwen worden complexer, verduurzaming wordt een langetermijnopgave en technische professionals krijgen daardoor steeds vaker een adviserende rol.

De techniek blijft de basis. Maar de mensen die techniek kunnen vertalen naar de juiste keuzes voor de komende tien, twintig of dertig jaar, worden misschien wel de belangrijkste professionals binnen de renovatietechniek.

Veelgestelde vragen over het renovatiepaspoort

Wat is een renovatiepaspoort?

Een renovatiepaspoort is een document waarin inzichtelijk wordt gemaakt welke stappen een gebouweigenaar kan nemen om een bestaand gebouw gefaseerd te verduurzamen. Daarbij wordt niet alleen naar één afzonderlijke maatregel gekeken, maar naar een logische route richting een energiezuiniger en uiteindelijk emissievrij gebouw.

Het doel is dat maatregelen die vandaag worden genomen aansluiten op renovaties die mogelijk pas over vijf, tien of twintig jaar plaatsvinden.

Vanaf wanneer komt het renovatiepaspoort?

De introductie van het renovatiepaspoort in Nederland hangt samen met de implementatie van de Europese EPBD IV-richtlijn. Vanaf september 2026 moet het mogelijk worden om een renovatiepaspoort voor een gebouw op te laten stellen.

De verdere uitwerking van EPBD IV vindt gefaseerd plaats. Voor gebouweigenaren en technische partijen is het daarom belangrijk om de ontwikkelingen in wet- en regelgeving te blijven volgen.

Is een renovatiepaspoort verplicht?

Het renovatiepaspoort is bedoeld als vrijwillig instrument waarmee eigenaren inzicht krijgen in een logische route voor de verduurzaming van hun gebouw. Dat betekent niet dat de verduurzaming van utiliteitsgebouwen vrijblijvend is.

Vanuit EPBD IV worden de komende jaren verschillende eisen aan de energieprestatie van gebouwen aangescherpt. Het renovatiepaspoort kan gebouweigenaren helpen om investeringen die daaruit voortkomen op een logische manier te plannen.

Wat betekent het renovatiepaspoort voor de installatietechniek?

Voor installateurs, adviseurs, engineers en andere technische professionals betekent het vooral dat renovaties steeds meer vanuit een langetermijnperspectief worden bekeken.

Een installatie die vandaag wordt vervangen, moet idealiter passen binnen de verduurzamingsstappen die een gebouw later nog gaat maken. Daardoor worden kennis van verduurzaming, elektrificatie, energiegebruik, regeltechniek en systeemintegratie steeds belangrijker.

Tegelijkertijd neemt de adviserende rol van technische professionals toe. Opdrachtgevers hebben niet alleen mensen nodig die een installatie kunnen ontwerpen of realiseren, maar juist professionals die kunnen adviseren over welke technische keuzes op langere termijn verstandig zijn.

Conclusie

Het renovatiepaspoort klinkt misschien als nóg een nieuwe regeling binnen de verduurzaming van gebouwen, maar de achterliggende gedachte is veel groter. We gaan bestaande utiliteitsgebouwen steeds minder renoveren vanuit één afzonderlijk project en steeds meer vanuit een langetermijnstrategie.

Voor de installatietechniek betekent dat dat technische kennis alleen niet altijd meer voldoende is. De professionals die begrijpen hoe installaties, energie, regelgeving en de toekomst van een gebouw met elkaar samenhangen, worden steeds belangrijker.

Dat merken wij nu al bij de mensen die via VitalSelect binnen grote renovatieprojecten werken. Hun rol verschuift steeds vaker van alleen realiseren naar meedenken en adviseren.

En misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste ontwikkeling: de renovatiespecialist van morgen is niet alleen een goede technicus, maar ook een technisch adviseur van de opdrachtgever.

Benieuwd wat wij voor jou kunnen doen in de renovatieprojecten? Bekijk onze actuele vacatures