Een slim gebouw is verplicht. Maar wie gaat het eigenlijk slim maken?

Gebouwen worden steeds slimmer. Verwarming, koeling, ventilatie, verlichting, zonnepanelen en energieopslag worden steeds vaker digitaal aangestuurd en met elkaar verbonden. Dat gebeurt niet alleen omdat de techniek zich razendsnel ontwikkelt. Ook vanuit wetgeving worden steeds hogere eisen gesteld aan de manier waarop grote utiliteitsgebouwen hun installaties monitoren, regelen en optimaliseren.

Sinds 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen met verwarmings- of airconditioningssystemen boven de 290 kW beschikken over een Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem, beter bekend als GACS. Zo’n systeem moet onder andere het energiegebruik kunnen monitoren, analyseren en mogelijkheden voor verbetering zichtbaar maken. Vanaf 2030 wordt de grens verder verlaagd naar 70 kW, waardoor veel meer gebouwen hiermee te maken krijgen.

Op papier klinkt dat vooral als een technische verplichting. Vanuit onze dagelijkse praktijk binnen de installatietechniek zien wij echter iets veel interessanters gebeuren. Want je kunt een gebouw volstoppen met sensoren, software en slimme installaties, maar uiteindelijk moeten er mensen zijn die begrijpen wat al die systemen doen en hoe je ze optimaal met elkaar laat samenwerken.

Van gebouwbeheer naar slimme gebouwen

Een traditioneel gebouwbeheersysteem kan bijvoorbeeld een klimaatinstallatie automatisch aansturen. Met GACS wordt er veel meer gevraagd. Het systeem moet energiegebruik kunnen volgen, afwijkingen herkennen, mogelijkheden voor verbetering signaleren en informatie uit verschillende technische installaties samenbrengen.

Daarmee verandert ook het werk van de mensen die verantwoordelijk zijn voor deze installaties. Dat zie je ook terug in bijvoorbeeld de rol als technisch specialist.

Dat zien wij terug bij specialisten in meet- en regeltechniek, inbedrijfstellers, engineers, servicetechnici en technisch beheerders. Waar vroeger vooral werd gekeken of een installatie technisch goed functioneerde, wordt het steeds belangrijker om te begrijpen hoe efficiënt een installatie functioneert en wat je met alle beschikbare data kunt doen.

Een storing oplossen blijft belangrijk, maar voorkomen dat een storing ontstaat wordt minstens zo interessant. Hetzelfde geldt voor het herkennen van onnodig energiegebruik, het optimaliseren van regelingen en het automatisch laten reageren van installaties op het daadwerkelijke gebruik van een gebouw.

Een slim gebouw is pas slim als iemand begrijpt wat er gebeurt

Dat vinden wij misschien wel het interessantste aan deze ontwikkeling. Digitalisering neemt het werk van de technicus niet over, maar verandert vooral welke kennis een goede technicus nodig heeft.

Een GACS kan bijvoorbeeld signaleren dat een installatie structureel meer energie gebruikt dan verwacht. Vervolgens moet iemand nog steeds begrijpen waarom dat gebeurt. Ligt het aan de regeling? Is een installatie verkeerd ingeregeld? Werken verschillende systemen tegen elkaar in? Is er een technisch defect of wordt het gebouw simpelweg anders gebruikt dan oorspronkelijk bedacht?

Juist daar komen werktuigbouwkunde, elektrotechniek, meet- en regeltechniek en software steeds dichter bij elkaar.

Voor technische professionals betekent dit dat kennis van één afzonderlijke installatie steeds vaker niet voldoende is. Je moet begrijpen hoe installaties elkaar beïnvloeden, hoe de regeltechniek daarachter werkt en hoe je data kunt gebruiken om een compleet gebouw beter te laten presteren.

Service en onderhoud verandert mee

Vooral binnen service en onderhoud zien wij deze ontwikkeling duidelijk terug. Een servicetechnicus of technisch beheerder wordt steeds minder iemand die alleen wordt ingeschakeld wanneer een installatie niet meer functioneert.

Slimme gebouwen geven steeds meer informatie over de prestaties van installaties. Daardoor kun je eerder herkennen dat iets niet goed gaat en ingrijpen voordat daadwerkelijk een storing ontstaat. Tegelijkertijd ontstaat er veel meer inzicht in energiegebruik en mogelijkheden om installaties verder te optimaliseren.

Daarmee verandert ook het gesprek met de klant. In plaats van alleen een technisch probleem op te lossen, kunnen goede technische professionals steeds vaker adviseren over optimalisatie, energiegebruik, verduurzaming en toekomstig onderhoud.

Technische kennis blijft daarbij altijd de basis, maar analyseren, adviseren en communiceren worden steeds belangrijker.

De specialist die het in de praktijk doet

Dat deze ontwikkeling niet alleen op papier bestaat, zien we ook terug bij onze eigen collega’s. Onlangs hebben we Enzio mogen verwelkomen bij VitalSelect. Iemand die we gerust een specialist kunnen noemen op het gebied van regeltechniek, gebouwautomatisering en het slimmer laten functioneren van technische installaties.

Enzio werkt dagelijks aan regelkasten en gebouwgebonden installaties en ziet daardoor in de praktijk wat ervoor nodig is om verschillende systemen goed met elkaar te laten communiceren. Juist die combinatie van technische kennis, regeltechniek en inzicht in de totale werking van een gebouw wordt volgens ons de komende jaren steeds waardevoller.

Zijn komst betekent voor ons daarom meer dan het aannemen van één nieuwe technische professional. Het bevestigt ook een ontwikkeling die we al langer bij onze opdrachtgevers zien.

De behoefte aan mensen die écht begrijpen hoe slimme gebouwen functioneren groeit.

Kunnen we hier een compleet team omheen bouwen?

Daar zien wij een mooie kans in de groei ambitie van VitalSelect.

Gebouwautomatisering, meet- en regeltechniek en slim gebouwbeheer ontwikkelen zich steeds verder tot een eigen specialisme. Niet alleen vanwege GACS en nieuwe regelgeving, maar vooral omdat opdrachtgevers steeds meer grip willen krijgen op het energiegebruik, de prestaties en het onderhoud van hun gebouwen.

Daarom kijken wij inmiddels verder dan één specialist. We zien mogelijkheden om rondom professionals zoals Enzio een compleet team met expertise op dit gebied op te bouwen.

Daarbij kun je denken aan engineers die installaties en regelingen ontwerpen, meet- en regelspecialisten die systemen programmeren en optimaliseren, inbedrijfstellers die ervoor zorgen dat alles daadwerkelijk functioneert zoals bedacht en professionals binnen service en onderhoud die de prestaties vervolgens jarenlang blijven bewaken.

Voor ons is dat een interessante ontwikkeling. We willen niet pas gaan zoeken naar deze mensen wanneer de markt volledig is vastgelopen. Juist doordat we dagelijks bij technische organisaties over de vloer komen, proberen we vroeg te herkennen welke kennis onze opdrachtgevers over een paar jaar nodig hebben.

Vervolgens zoeken we professionals die enthousiast worden van precies die ontwikkeling en kunnen we samen verder bouwen aan hun vakgebied.

De uitdaging zit uiteindelijk niet alleen in de techniek

Nederland heeft grote ambities als het gaat om het verduurzamen en slimmer maken van gebouwen. GACS is daar slechts één onderdeel van. De komende jaren worden de eisen aan gebouwen verder aangescherpt en zullen steeds meer bestaande utiliteitsgebouwen moeten worden verbeterd.

Daar zijn nieuwe systemen, software en investeringen voor nodig, maar uiteindelijk zijn het mensen die deze verandering moeten realiseren.

Engineers moeten de installaties ontwerpen. Meet- en regelspecialisten moeten ervoor zorgen dat ze goed worden aangestuurd. Inbedrijfstellers moeten controleren of alles daadwerkelijk functioneert zoals bedacht. En de professionals binnen service en onderhoud moeten ervoor zorgen dat een gebouw ook jaren later nog optimaal blijft presteren.

Juist daarom verwachten wij de komende jaren een steeds grotere behoefte aan technische professionals die verder kunnen kijken dan hun eigen discipline.

Hoe slimmer het gebouw, hoe belangrijker de specialist

Misschien is dat uiteindelijk wel de belangrijkste boodschap. Een gebouw wordt niet slim doordat ergens een nieuw softwaresysteem wordt geïnstalleerd.

Het wordt slim wanneer techniek, data en mensen goed met elkaar samenwerken.

Voor technische professionals biedt dat juist enorme kansen. Functies binnen meet- en regeltechniek, gebouwautomatisering, commissioning, technisch beheer en service en onderhoud worden inhoudelijk breder en krijgen steeds meer invloed op energiegebruik, verduurzaming en de prestaties van gebouwen.

Wij werken al meer dan vijftien jaar midden in de bouw- en installatietechniek en zien hoe snel functies daardoor veranderen. Met de komst van specialisten zoals Enzio willen we niet alleen volgen wat er in de markt gebeurt, maar ook investeren in de kennis waarvan wij verwachten dat onze opdrachtgevers deze de komende jaren steeds harder nodig hebben.

Want de GACS-verplichting mag dan vanuit regelgeving worden aangejaagd, uiteindelijk zijn het technische professionals zoals Enzio die ervoor zorgen dat een slim gebouw in de praktijk ook echt slim wordt.

Klaar voor de techniek van morgen?

Slimme gebouwen vragen om technische professionals die willen blijven ontwikkelen. Misschien werk jij al binnen meet- en regeltechniek, gebouwautomatisering of service & onderhoud en ben je benieuwd welke volgende stap daarbij past. Bekijk dan onze actuele vacatures en ontdek welke mogelijkheden er binnen de markt zijn.

Benieuwd of jouw salaris nog aansluit bij je ervaring en de ontwikkelingen in jouw vakgebied? Met onze Salariswijzer 2026 krijg je binnen een paar minuten inzicht in wat jij waard bent in de techniek.