Zelfstandigenwet 2028: wat betekent de nieuwe zzp-wet voor opdrachtgevers en zelfstandigen?

Wanneer kun je als zzp’er zelfstandig aan een opdracht werken? En wanneer lijkt die samenwerking te veel op een dienstverband? Met de aangekondigde Zelfstandigenwet wil het kabinet opdrachtgevers en zelfstandigen vooraf meer duidelijkheid geven. Voor zzp’ers en opdrachtgevers in de bouw en techniek is vooral belangrijk hoe deze nieuwe regels straks uitpakken in de praktijk.

Onlangs was ik aanwezig bij een bijeenkomst van de ABU over zzp-dienstverlening. Daar hebben we uitgebreid gesproken over de uitwerking van de Zelfstandigenwet. Vooral de rol van de eindopdrachtgever en de manier waarop je het resultaat van een zzp-opdracht omschrijft, leverden veel discussie op.

Dat zijn precies de onderwerpen die voor onze praktijk relevant zijn. Een zelfstandig engineer, werkvoorbereider of adviseur brengt kennis en ervaring mee. Hoe zorg je ervoor dat de wet voldoende rekening houdt met de manier waarop die expertise binnen technische projecten wordt ingezet?

Wat is de Zelfstandigenwet en wat verandert er voor zzp’ers?

Het kabinet wil duidelijker vastleggen wanneer iemand in ieder geval als zelfstandige kan werken. Daarbij staan twee beoordelingen centraal: een zelfstandigentoets, gericht op de ondernemer, en een werkrelatietoets, gericht op de concrete opdracht.

De wet is nog in ontwikkeling. In de Kamerbrief van 10 september 2026 staat dat een nieuwe internetconsultatie voor eind september is voorzien. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Dat is een planning en dus nog geen vaststaand gegeven.

Tijdens de ABU-bijeenkomst werd ook benadrukt dat de bestaande beoordeling van alle omstandigheden samen blijft bestaan. De nieuwe wet moet daar een aanvullende route naar duidelijkheid aan toevoegen. Wie niet aan de nieuwe toetsen voldoet, is daarmee dus niet automatisch werknemer.

Zelfstandigentoets en werkrelatietoets: de ondernemer en de opdracht tellen mee

De zelfstandigentoets gaat over de persoon achter de onderneming. Tijdens de bijeenkomst kwamen onder andere het zoeken naar klanten, ondernemersrisico, voorzieningen tegen risico’s en een deugdelijke administratie aan bod.

De werkrelatietoets kijkt juist naar de samenwerking binnen een specifieke zzp-opdracht. Hoeveel vrijheid heeft iemand om het werk te organiseren? Welke verantwoordelijkheid draagt de zelfstandige? En hoe wordt er daadwerkelijk gewerkt?

Voor de bouw en techniek is dat een belangrijk onderscheid. Iemand kan een eigen onderneming hebben en tegelijkertijd een opdracht uitvoeren waarin weinig ruimte bestaat om zelfstandig te werken. Andersom vraagt een technisch project vrijwel altijd om overleg, planning en afstemming met anderen.

De vraag is daarom vooral hoe die samenwerking wordt ingericht en welke zelfstandige positie de professional daarin heeft. Alleen opschrijven dat iemand als zzp’er werkt, geeft daar nog geen antwoord op.

Wie telt als opdrachtgever als een zzp’er via een intermediair werkt?

Een van de belangrijkste gespreksonderwerpen was de onafhankelijkheid van specifieke klanten. Dat vraagt extra aandacht wanneer een zelfstandige via een intermediair werkt.

Stel dat een zelfstandig engineer via hetzelfde bureau verschillende opdrachten uitvoert bij meerdere installatiebedrijven. Bij de beoordeling van zijn ondernemerschap maakt het dan nogal uit of je kijkt naar het bureau waarmee hij contracteert, of naar de verschillende eindopdrachtgevers waar hij zijn opdrachten uitvoert.

Tijdens de bijeenkomst is ingebracht dat die eindopdrachtgever een wezenlijke rol speelt. Deze beoordeelt bijvoorbeeld mede of de opdracht succesvol is uitgevoerd. Ook wordt voor de werkrelatietoets gekeken naar de uitvoering bij de eindopdrachtgever. Vanuit dat perspectief is het logisch om te bespreken welke rol diezelfde eindopdrachtgever bij de zelfstandigentoets moet krijgen.

Daar kwam nog een praktisch bezwaar bij. Wanneer uitsluitend de intermediair als opdrachtgever zou meetellen, kan dat zelfstandigen stimuleren om regelmatig van bureau te wisselen. Terwijl er aan hun opdrachten of hun manier van ondernemen verder weinig verandert.

Wat mij betreft moet de uitwerking vooral inzicht geven in de werkelijke onafhankelijkheid van de ondernemer. De tijdens de bijeenkomst ingebrachte punten zijn onderdeel van die discussie; het zijn nog geen vastgestelde regels.

Hoe omschrijf je het resultaat van een zzp-opdracht?

Ook het resultaat van een opdracht verdient aandacht. In de besproken uitwerking speelt een resultaatsverplichting een rol. Maar hoe pas je dat toe bij zelfstandige professionals die vooral worden ingeschakeld vanwege hun kennis en expertise?

Bij een afgebakend ontwerp of een technische berekening kun je vaak vrij concreet beschrijven wat iemand moet opleveren. Bij advies, begeleiding of het oplossen van technische vraagstukken kan dat lastiger zijn. De uitkomst hangt soms ook af van keuzes van de opdrachtgever of van andere partijen binnen het project.

Tijdens de bijeenkomst is daarom ingebracht dat ook het leveren van een deskundige inspanning als resultaat zou moeten kunnen worden meegenomen. Denk aan het zorgvuldig onderzoeken van een technisch probleem of het adviseren over mogelijke oplossingen.

Dat is een pleidooi voor een passende uitwerking. Het betekent niet dat een inspanningsverplichting juridisch al gelijkstaat aan een resultaatsverplichting.

Voor mij raakt dit aan de waarde van technische professionals. Hun bijdrage bestaat ook uit het herkennen van risico’s, het afwegen van mogelijkheden en het inzetten van ervaring op het moment dat een project daarom vraagt. Het is belangrijk dat de uiteindelijke regels daar goed bij aansluiten.

Wat kunnen opdrachtgevers en zzp’ers nu al doen?

De verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet moeten we afwachten. Ondertussen kun je wel kritisch kijken naar de manier waarop je zzp-opdrachten afspreekt en in de praktijk uitvoert.

Begin bij de inhoud. Welk vraagstuk moet de zelfstandige oplossen? Wat wordt er van hem of haar verwacht? Welke vrijheid is nodig om de opdracht uit te voeren en wie draagt welke verantwoordelijkheid?

Maak die afspraken concreet en bespreek tijdens de opdracht of de praktijk daar nog bij aansluit. Een opdracht kan immers veranderen. Werkzaamheden worden uitgebreid, verantwoordelijkheden verschuiven of iemand krijgt gaandeweg een andere positie binnen een team.

Voor een zelfstandige is het daarnaast belangrijk om duidelijk te kunnen maken hoe hij of zij als ondernemer werkt. Voor een opdrachtgever helpt het om vooraf goed na te denken over de benodigde expertise en de passende samenwerkingsvorm.

Dat zijn zinvolle gesprekken om nu al te voeren, binnen de regels die op dit moment gelden.

Wat betekent de Zelfstandigenwet voor zzp in bouw en techniek?

Mijn belangrijkste inzicht uit de bijeenkomst is dat de praktische uitwerking veel aandacht verdient. Begrippen als onafhankelijkheid, ondernemersrisico en resultaat krijgen pas echt betekenis wanneer je ze toepast op een daadwerkelijke opdracht.

Bij VitalSelect volgen we de ontwikkelingen rond de Zelfstandigenwet en zzp-dienstverlening op de voet, omdat ze direct raken aan de samenwerking tussen technische professionals en opdrachtgevers. Door aanwezig te zijn bij dit soort bijeenkomsten blijven we dicht bij de vragen en ontwikkelingen die in onze branche spelen.

Ik hoop dat de Zelfstandigenwet straks houvast geeft aan mensen die bewust en zorgvuldig als zelfstandige samenwerken. Daarvoor moeten de regels begrijpelijk zijn én aansluiten bij de dagelijkse praktijk in de bouw en techniek.

Wil je bespreken wat de Zelfstandigenwet en andere ontwikkelingen rondom zzp betekenen voor jouw opdracht of de inzet van zelfstandige professionals binnen jouw organisatie? Neem gerust contact op met VitalSelect. We denken graag met je mee.

Dit artikel is gebaseerd op de ABU-bijeenkomst en de beschikbare informatie per 22 september 2026. De Zelfstandigenwet is nog in ontwikkeling; de inhoud en planning kunnen wijzigen.